Te schody do parku to ważna część mojej młodości, po prawej widać fragment ściany mojej budy czyli IV LO im. Tadeusza Kościuszki. Tymi schodami chodziliśmy na wagary do parku, a młodzież paląca miała tu swoją palarnię podczas przerw. Niektórzy nazywali je Stairway to Heaven.

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793354521-311.jpg[/img] Most Powstańców Śląskich (dawniej most Krakusa) – most drogowy w Krakowie na Wiśle łączący Śródmieście z Podgórzem. Rok 1925. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793354521-555.jpg[/img] „Ochronka dla biednych dzieci przy Józefińskiej”/39/ na zdjęciu z 1935 roku. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793354521-998.jpg[/img] Warszawa, lata 30-te XX wieku [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793354521-666.jpg[/img] Budowa Kaplicy Najświętszego Serca Jezusa na Jaszczurówce rozpoczęła się w 1904 roku i jest jednym z najczystszych, najbardziej dopracowanych przykładów stylu zakopiańskiego. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793354521-745.jpg[/img] Arboretum w Rogowie. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793354521-019.jpg[/img] Pieniny [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793354521-362.jpg[/img] Tatry

Kaplica na Jaszczurówce to absolutna perła stylu zakopiańskiego. Natomiast ten, kto stworzył podpis do tego zdjęcia, powinien wrócić do podstawówki i powtórzyć gramatykę języka polskiego od A do Z.

[quote]#post1753058 Kaplica na Jaszczurówce to absolutna perła stylu zakopiańskiego. Natomiast ten, kto stworzył podpis do tego zdjęcia, powinien wrócić do podstawówki i powtórzyć gramatykę języka polskiego od A do Z.[/quote] Kto - autor zakopiańskiego portalu . W zasadzie wszystkie podpisy wrzucam w oryginale, bez poprawek , dla zasady .

Wiem hanku, że to nie Ty. Ubolewam nad analfabetyzmem młodych Polaków.

Skąd wiesz, że to ktoś młody? 🤔

Pewnie młody duchem 😉

Jakby chodził do komunistycznej szkoły jak my, to umiałby poprawnie pisać po polsku. Widać młody, w każdym bądź razie dużo młodszy od nas.

Fakt .

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793448549-995.jpg[/img] Ul. Łobzowska - nieistniejąca obecnie zabudowa fot. Natan Krieger Około 1900 [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793448549-471.jpg[/img] Budowa Obserwatorium i Restauracji na Śnieżce - styczeń 1972r. Fot. Tadeusz Drankowski [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793448549-675.jpg[/img] Styk Miodowej i Jakuba - autor Jerzy Pirecki. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793448549-352.jpg[/img] Giewont [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793448550-674.jpg[/img] Łódź [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793448550-151.jpg[/img] Podkarpacie [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793448550-919.jpg[/img] Gdzieś w Polsce ... [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-10/1793448550-743.jpg[/img] Wiosna w Tatrach

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617478-526.jpg[/img] Wyzwolenie Krakowa spod władzy zaborców - w dniu 31 października 1918 roku, grupa żołnierzy polskich pod dowództwem porucznika Antoniego Stawarza rozbroiła garnizon austriacki stacjonujący w odwachu przy wieży Ratuszowej. Autor foto: Adam Karaś. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617478-244.jpg[/img] Proszowice rok 1914, droga z Proszowic do Słomnik..... [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617478-757.jpg[/img] Styk Starowiślnej i Wawrzyńca w kadrze Stanisława Świętonia. Rok 1989. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617478-783.jpg[/img] Bronowice ... [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617478-649.jpg[/img] Malbork [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617478-956.jpg[/img] Widok na Kotlinę Jeleniogórską [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617479-284.jpg[/img] Trzy Korony [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617479-935.jpg[/img] Widok z Mogielicy [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793617479-068.jpg[/img] SM42-527 odpoczywającą na żeberku z kilkoma węglarkami Tenutado w Kłodzko Główne , za Poznańsko-Lubuski Woziarz

Z Mogielicy. Widok na Polanę Stumorgową lub w skrócie Stumorgi.

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-147.jpg[/img] Wieża Ratuszowa, 1939 rok [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-409.jpg[/img] Skrzyżowanie Starowiślna /wtedy Boh. Stalingradu / Dietla, 1973 rok [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-660.jpg[/img] Ulica Stradomska [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-115.jpg[/img] Brama kamienicy przy ulicy SW. Gertrudy 4 [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-606.jpg[/img] Tatry [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-937.jpg[/img] O poranku ... [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-168.jpg[/img] Giewont [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-393.jpg[/img] Pieniny [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-181.jpg[/img] I Giewont raz jeszcze [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-675.jpg[/img] ?

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-480.jpg[/img] Kamienica nr 36 przy ulicy Mikołaja Kopernika u zbiegu z ulicą Strzelecką. Zdjęcie z września 1934 roku. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-170.jpg[/img] Przebudowa Rynku Głównego, 1962 r. Fot. Daniel Zawadzki. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-437.jpg[/img] Zabytkowa kamienica przy ul. J. Sarego 23, 1992 r. Powstała przed 1910 rok Autor fot. I. Palca. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-123.jpg[/img] Willa z 1921 roku wg projektu Jana Zarzyckiego dla dyrektora zakładów garbarskich na Ludwinowie Stefana Marko ulica Zduńska 18 [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-429.jpg[/img] Jesień w Górach Orlickich [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-428.jpg[/img] Tatry [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-345.jpg[/img] Plaża w Łebie [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-236.jpg[/img] Złota Polska Jesień nad Reknicą [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793787792-453.jpg[/img] 060Da-1341 z barwach Euronaft Trzebinia prowadzi krótki skład beczek jako pociąg TMS 434005 relacji Łaziska Średnie - Trzebinia , autor Mareczek

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-335.jpg[/img] Wawel - baszta Złodziejska, fot. Henryk Hermanowicz 1946 Stan po zburzeniu klatki schodowej, przed przebudową w latach 1950-1951 [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-088.jpg[/img] Synagoga Tempel przy ulicy Miodowej [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-271.jpg[/img] Prowizoryczny budynek wystawiony na placu św. Ducha w 1910 r. w związku z obchodami 500-lecia bitwy pod Grunwaldem. W budynku tym miała być prezentowana diorama o tej właśnie tematyce. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-191.jpg[/img] [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-104.jpg[/img] W miejscu gdzie Białucha przecina aleję 29 Listopada, mieścił się niegdyś pierwszy publiczny kamienny most w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Był to Most Sierakowskiego, który został zbudowany w latach 1780-1785 z inicjatywy Kapituły Katedralnej Krakowskiej (na moście widniał napis "Capitulum Cracoviense Publicae Securitati Anno 1785”) i służył podróżnym, pokonującym rzekę Białuchę na trakcie warszawskim. Jego projektantem był jezuita i architekt Sebastian Sierakowski, opiekę nad budową sprawował kanonik Michał Sołtyk.Rozwój miasta i motoryzacji spowodował, że most był zbyt wąski żeby zapewnić odpowiednią dla tak ważnego traktu przepustowość, więc w latach 60-tych XX wieku zadecydowano o jego rozbiórce i wybudowaniu nowego, szerszego mostu , zdjecie poniżej oryginału . [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-156.jpg[/img] Beskid Sądecki [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-298.jpg[/img] Ostrowo Karwia [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-359.jpg[/img] Kaplica na Jaszczurówce [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-330.jpg[/img] Patrząc ze Skrzycznego ... [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793875586-965.jpg[/img] SA134-007 w drodze do Kudowy Zdroju, opuszcza Dzierżoniów i zmierza w stronę Piławy Górnej , autor T. Zajkowski

[quote]#post1753957 [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793699590-115.jpg[/img] Brama kamienicy przy ulicy SW. Gertrudy 4 ?[/quote] Dawno nic nie skrobnąłem, to dziś sobie pozwolę. Ulica świętej Gertrudy to bardzo ciekawe miejsce w historii Naszego Miasta. Unikatowe również dlatego, że w zasadzie nic z jego historii i funkcji jaką pełniło do dziś nie przetrwało. Poza nazwą. Z tym że i ona nie istniała od zarania, lecz powiązała się z miejscem dość późno. Stąd wielu z nas kojarzy miejsce, ale jakby miało powiedzieć „co tam było i co się działo?” to już byłby kłopot, prawda? No bo patrzcie – taki Wawel na przykład. Każdy wie co było na Wawelu, przynajmniej z grubsza, jakie to funkcje, jakieś wydarzenie… każdy potrafi coś powiedzieć i każdy kojarzy, prawda? Wylot Floriańskiej na Planty? Barbakan dumnie stoi! Brama Floriańska stoi! Jasna sprawa, każdy widzi, każdy wie. Rynek? No ba! Sukiennice są, Wieża Ratuszowa jest, nawet płyta gdzie Kościuszko przysięgał też jest. Tu mała uwaga – jakby przy temacie „Rynek” ktoś zaczął o „kościele Mariackim” to go stopujcie, bo kościół Mariacki nie jest na Rynku, tylko na Placu Mariackim. To sąsiedni plac jest. A co było na świętej Gertrudy? Nooo… jak ktoś wie, to moje uznanie, ale że wiedza ta chyba zbyt powszechna nie jest – znaczy, że pora na kolejną kaczą opowieść. Idąc dziś w rejonie świętej Gertrudy daje się odczuć, że „coś tam jest nie tak, coś jakoś tak trochę dziwnie”, nie wiem czy każdy tak ma, ale większość chyba ma. Ja mam na pewno. To się daje wyczuć szczególnie idąc Plantami od wylotu Siennej w stronę Dominikańskiej. Tam się robi tak „trochę szerzej”. Też tak macie, że w sumie nie wiadomo czemu Planty się robią szersze, tak jakby niby łukiem tam jakaś niezagospodarowana przestrzeń się ostała, której średniowieczne miasto nie wiedzieć czemu wchłonąć nie chciało? Jeśli ktoś idąc tamtędy miewa wrażenie mniej więcej w tym stylu – jest to wrażenie bardzo słuszne! Ulica św. Gertrudy obecnie biegnie wzdłuż Plant, ale po stronie zewnętrznej, poza nimi. Czyli wnioskować można, że była poza średniowiecznym Krakowem. I to jest prawda. Ba, technicznie rzecz biorąc to końcem średniowiecza tam nie było żadnej ulicy, to znaczy ówcześnie traktu lub gościńca, no ale jak zwał tak zwał - ciągu komunikacyjnego tam żadnego nie było. Bo nie było po co, ani skąd, ani dokąd. To był wąski, niewielki i do tego podmokły teren pomiędzy murami miasta, a rzeką. To znaczy z tym „za murami miasta” to też trzeba uściślić, bo po pierwsze primo na początku nie bardzo za murami, gdyż murów wcale nie było a po drugie primo nie tyle „miasta” co „miast”. Idzie o to, że Kraków, przypominam - ostatecznie lokowany w połowie 13go wieku, dopiero od końca 13go wieku, czy początku 14go wieku był otoczony murami. Do przełomu 13go i 14go wieku żadnych murów żeśmy nie mieli. Co ciekawe – ten brak murów, to wcale nie „z oszczędności” ani nie z krótkiego czasu od lokacji wynikał, bo to nie tak, że „jeszcze nie zdążono postawić”, tylko Kraków miał oficjalnie wydany zakaz posiadania i budowania murów. W zasadzie to nie, formalnie rzecz biorąc Kraków nie miał zezwolenia na posiadanie murów. Bolesław Wstydliwy w pełni świadomie i celowo w dokumencie lokacyjnym NIE umieścił zgody na budowę murów. Dokładnie tak, w praktyce oznaczało to ni mniej ni więcej jak właśnie zakaz budowy murów. I to pomimo najazdów tatarskich! Czemu? Ano chodziło o to, że miasto było postrzegane wciąż jako proczeskie, proniemieckie (wtedy w zasadzie jedno i drugie było tym samym) i potencjalnie buntownicze. Owszem, wał ziemny dookoła miasta był, jakaś drewniana palisada też, wyglądało to „bidnie”, ale na to nie trzeba było zgody władcy. Dlatego miasto takie sobie postawiło, bo więcej nie mogło. Murów nie było. Zgodę na mury Leszek Czarny wydał ze 30 lat (+/- 5 – z głowy piszę) po lokacji dopiero, a potem jeszcze trochę lat je budowali, więc mury to dopiero jakoś tak między 1290 a 1310. No ale „mury Krakowa” to jest temat na osobną opowieść, na dziś ważne że najpierw to był teren po prostu „poza miastem”, potem „za wałem i palisadą”, a w końcu „za murami miasta”. Teraz czemu „miast” a nie „miasta”. Otóż w tamtych czasach (o 13tym wieku mówimy, przypominam) Wawel nie tylko nie był częścią Krakowa, ale Wawel z Krakowem nawet nie sąsiadował. Poważnie! My mamy zakodowane w głowach od lat szkolnych, że „Kraków był stolicą Polsk od panowania Kazimierza Odnowiciela”. Przynajmniej mam nadzieję, że tak macie, że nie tylko „Zygmunt III Waza przeniósł stolicę do Warszawy” wiecie (bo to wie chyba każdy, choć ironia losu, bo tak właściwie prawdą to wcale nie jest), ale również to, że Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa” też jest dla Was oczywistym? Choć jak właśnie zamierzam napisać – to że „Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa” również ze ścisłą prawdą się nieco rozmija. No cóż, Kraków tak życiowo od Odnowiciela pełnił wiele funkcji stołecznych, ale formalnie rzecz biorąc stolicą wcale nie był. Bo ta stolica była na Wawelu, czyli na wzgórzu nad miastem górującym. Owszem, Wawel praktycznie był „cytadelą Krakowa”, za najazdu 1241 (ten „najgorszy” najazd mam na myśli, być może najstraszniejsze 10 dni w historii miasta, a na pewno jedne z najstraszniejszych, to też jest fascynujący temat – ale o tym kiedy indziej) najwięcej ludzi nie ocalił wcale kościół św.Andrzeja jak głosi popularna legenda, tylko Katedra i ogólnie całe Wzgórze Wawelskie. Ale choć Wawel pełnił funkcję „cytadeli miasta” i choć miasto „swojego zamku”, tzn. jakiegoś innego niż Wawel nie miało, to Kraków i Wawel nie tylko nie były „jednością”, ale nawet ze sobą nie graniczyły. Pomiędzy Krakowem, a Wawelem do 14go wieku istniało osobne miasto – Okół. Temat Okołu to też jest materiał na osobną kaczą opowieść, ale wspominam, bo do omawianego tematu ważne jest to, że rejon obecnej św.Gertrudy biegł sobie tuż poza trzema zupełnie osobnymi i niezależnymi od siebie jednostkami administracyjnymi – Krakowem, Okołem i Wawelem, po drugiej stronie ograniczony był rzeką i w zasadzie każdej z tych 4ch struktur służył dokładnie niczemu. A właśnie, bo nie wyjaśniłem wciąż z tą rzeką, a przecież każdy wie, że od św.Gertrudy do Wisły to jest spory kawałek. Otóż – dziś tak, ale wtedy nie. Wisła płynęła nieopodal, równolegle do wału / murów / obecnych Plant i ulicy św. Gertrudy. Rzeka była blisko, nawet bardzo blisko - proszę pamiętać, że do 19go wieku obecna ulica Dietla to było koryto Wisły, a w średniowieczu to nawet było główne wręcz koryto Wisły. Oobecne koryto się nawet „Wisłą” wtedy nie nazywało, tylko „Zakazimierką”. Mówiąc dosadnie – to nawet nie ugór był, tylko podmokły, zabagniony teren nikogo zbytnio nie interesujący. Dopóki nie było murów, no to jeszcze jakieś „przedpole”, zaraz po sąsiedzku kościół Dominikanów, on z początku 13go wieku, więc istniał nie tylko przed murami, ale nawet przed lokacją, co więcej obecna św.Gertrudy to okolice dzisiejszych Placu Wszystkich Świętych i Placu Dominikańskiego, a to było serce przedlokacyjnego Krakowa. Dla obecnej św.Gertrudy to „po sąsiedzku”, więc do 13go wieku może jakoś ten teren wykorzystywany był. Ale jak w końcu postawiono mury – no to odgrodziły i się stało całkowitym pustkowiem nikomu i do niczego niepotrzebnym. Takie odludzia da się jednak czasem fajnie wykorzystać – właśnie tam sytuuje się rzeczy które mieć trzeba, ale których nikt nie chce mieć po sąsiedzku. I dla terenu obecnej ulicy św.Gertrudy taką właśnie funkcję znaleziono. Kraków, jak wszyscy pewnie wiecie lokowany był na Prawie Magdeburskim. W ramach tego prawa Kraków otrzymał konkretne uprawnienia, w tym sądownicze. Nie żeby nie miał ich wcześniej, takich samych lub podobnych, no ale lokacja oznaczała „wyzerowanie i uporządkowanie na nowo”. Jakiś czas temu pozwoliłem sobie skrobnąć o kunie zamontowanej na kościele Mariackim, to temat poruszany już był. Ale kuna była dla kar mniejszych. Istniały jednak oczywiście także i kary większe – i Kraków otrzymał prawo ich zasądzania. Prawo miecza, bo o nim mówimy, czyli prawo do skazywania na śmierć. Na marginesie – nóż, który wisi nad wejściem do Sukiennic od wschodu, ten o którym legenda mówi, że to nim brat zabił brata z zawiści, ze tamten wyższą wieżę wybudował zawsze był właśnie tego prawa symbolem. On tam wisiał już w średniowieczu, w czasach kiedy obecnych wież kościoła Mariackiego jeszcze nie było. Ten nóż pokazywał każdemu, że „Kraków ma prawo karać fizycznie i ma prawo karać śmiercią”. Ciekawostka przy okazji – jeśli komuś właśnie wpadł do głowy głupi pomysł ukraść sobie ten nóż, to od razu uprzedzam – nie warto. Zapewniam. I to wcale nie dlatego, że kamery, że będziecie poszukiwani, a jak was znajdą to sprawa na policji, sąd itepe. Jakbyście ukradli – to pewnie nawet was szukać nie będą. Poważnie piszę. Bo to nie jest żaden zabytek. Na pomysł „zabierania sobie tego noża na pamiątkę” to ludzie wpadali na długo przed czasami, gdy pijani Anglicy zaczęli obchodzić wieczory kawalerskie w Krakowie. Jego kradziono wielokrotnie i od zawsze. Najpierw rzezimieszkowie, jako symbol pogardy dla prawa, a potem głupi turyści, którzy myśleli, że artefakt ze średniowiecza kradną. Ten nóż nie jest stary, on jest nowiuśki, tylko „postarzany wizualnie”. W zasadzie prawie zawsze jest nowy, bo po dziś dzień czasem znika (choć od czasu ustawienia wszędzie kamer podobno trochę rzadziej). Miasto ma zawsze w gotowości kilka egzemplarzy. Jak zniknie, to się po prostu wiesza następny. Istnieje taki dowcip, że na nim „made in China” jest napisane, ale czy to prawda tego nie wiem. I od razu sugeruję – nie sprawdzajcie proszę, bo jakby was złapali „w akcji” no to wstyd i jakieś perypetie prawne może byście też mieli, ale i tak raczej niewielkie, głównie to wstyd. I to przeogromny. Przy okazji, skoro już gadamy o karze śmierci, to dziś nam się wydaje, że „kara śmierci” to był max. Widzicie, niby tak, ale nie do końca. Bo kary śmierci były dwa rodzaje – kwalifikowana i niekwalifikowana. Zacznijmy od tej drugiej – ona była „nieco lżejsza” (o ile w ogóle tak można mówić w przypadku czapy), niekwalifikowana kara śmierci polegała na tym, żeby „odebrać życie”, po prostu liczy się tylko efekt, że delikwent kończy żywot. Kara kwalifikowana – to była ta gorsza – miała na celu nie tylko pozbawienie życia, ale maiło boleć, miało być widowiskowo i towarzyszyły jej tortury. Teoretycznie o typie kary (kwalifikowana / niekwalifikowana) decydowało przestępstwo, a nie status społeczny skazańca. Jednak teoria swoje, a życie swoje. Owszem i szlachcic i mieszczanin i chłop mogli być skazani zarówno na śmierć (niekwalifikowana kara śmierci) jaki i śmierć w męczarniach (kwalifikowana). Różnica jednak jest taka, że dla nizin społecznych „zwykła czapa” oznaczała szubienicę, a „widowiskowa” oferowała szeroki wachlarz rozrywek – od łamania kołem, poprzez ćwiartowanie żywcem, palenie na stosie, aż po obdzieranie ze skóry czy nabijanie na pal. Natomiast osoby o wyższym statusie społecznym w przypadku zwykłej kary śmierci mogły liczyć na „honorowe” ścięcie mieczem (dużej różnicy do wieszania chyba nie ma), ale w przypadku kary kwalifikowanej skazywano klienta na poćwiartowanie, które następowało jednak dopiero po ścięciu głowy. A to już różnica znacząca jest, bo ćwiartowano ciało skazańca, a nie „jeszcze żywego” skazańca. Tak czy siak, czy kara była szybka, sprawna i bezbolesna, czy też widowiskowa i publika wyła z zachwytu, zawsze i tak kończyło się w ten sam sposób – widownia się w końcu rozchodziła, a zostawało ciało skazańca. I teraz wracamy do naszego głównego tematu - coś z tym ciałem zrobić trzeba było. Oczywistym jest, że nikt nie chciał mieć grobu skazańca obok miejsca gdzie pochowają ciocię, babcię czy dziadka. Dla skazańców potrzebny był więc osobny cmentarz, a taki najlepiej zrobić w miejscu, które do niczego się nie nadaje, nikt go nie chce i nikt się tam nie pląta. Cmentarz złoczyńców – tak nazywano obecny rejon ulicy św.Gertrudy w średniowieczu i długo, dłuuuugo później, w zasadzie to aż do rozbiorów. Ziemia niegodna, niepoświęcona, nikogo nie interesująca. Taki śmietnik historii mówiąc wprost. A właśnie – bo teraz jest ŚWIĘTEJ Gertrudy, a ja piszę, że cmentarz był na ziemi „niepoświęconej”. To skąd się nagle wzięła jakaś święta? No i tu wchodzi historia tego miejsca i najsłynniejszej chyba egzekucji w historii Krakowa. Na tymże cmentarzu chowano różnych „niechcianych”, na przykład samobójców, ale przede wszystkim skazańców. To znaczy każdy inny mógł na ten cmentarz trafić, jeśli nikt o godniejszy pochówek dla niego się nie starał, natomiast skazaniec – trafiał tam zawsze, bez względu na to kim za życia był i czy jego rodzinie się to podobało czy nie (zwykle nie, choć bywały przypadki, że rodzina miała to w nosie). Czyli „wysoko postawiony, ale skazany” – po egzekucji również zawsze trafiał na cmentarz złoczyńców, choćby i jego rodzina była w stanie załatwić mu nawet kryptę w Katedrze. Takie były zasady. No i trafił się taki możny z kategorii „top fisza”, który swój żywot zakończył dając publicznie „ostatni występ na Rynku”. Ród Wierzynków znacie? Pewnie że znacie, ucztę u Wierzynka, wydaną przez Kazimierza Wielkiego to każdy chociaż sloganowo zna. Ród Wierzynków to był jeden z najpotężniejszych rodów w Krakowie. Nestorem rodu był Mikołaj (jeszcze nie ten od uczty), z pochodzenia Niemiec, a przy tym stronnik Łokietka. Pamiętajcie, że Łokietek nie był faworytem wyścigu o tron, więc kiedy w końcu wygrał, to ci którzy stawiali na niego od początku, bardzo mocno urośli w pozycji społecznej. Tak urósł właśnie nestor rodu Wierzynków, kupiec, bankier, dyplomata i pewnie jeszcze parę innych fuch wymienić by można. Zbudował potęgę i majątek rodziny na tyle, że jego syn, także Mikołaj (to już ten od uczty) posiadał 3 kamienice w Krakowie, był jednym z bardziej wpływowych ludzi w mieście i w kraju. Relacje z królami trwały, na tronie zasiadał już Kazimierz i to jemu, Mikołajowi Wierzynkowi zlecił zorganizowanie tej słynnej uczty. Po (drugim) Mikołaju nastał jego syn, imienia nie pamiętam, on się chyba niczym szczególnym w historii zresztą nie zapisał, no ale „znaczący i wpływowy” był. Ród był potężny, ale wiecie jak jest – jak ktoś jest potężny to ma też wrogów. Kolejny z rodu, Andrzej Wierzynek, wnuk tego od uczty, a prawnuk tego nestora rodu kontynuował rodzinną tradycję. Wysoko postawiona persona, taki „top of the top”, rajca miejski, przyjaciel króla (kolejnego, pokolenia mijały, więc na tronie już Jagiełło zasiadał), czołowa osobistość miasta i państwa. No ale politycy chyba zawsze byli tacy sami pod pewnymi względami… zdarzyło mu się okraść miasto. Sprawa miała miejsce na parę lat przed Grunwaldem, początek 15go wieku. Nie że „sprzeniewierzył”, tylko ukradł, całkiem dosłownie. Po prostu wyjął pieniądze z kasy miejskiej, schował i chciał wynieść, Został nakryty na gorącym uczynku, całkiem możliwe zresztą że wcale nie przypadkiem. Warto dodać, że to nie były żadne pierdyliardy, nie pamiętam ile w ówczesnej walucie to było, ale na dzisiejsze to raptem kilka tysięcy złotych. Ja wiem, spora kasa, ale dla takiego możnego jak Wierzynek to „na waciki” było wręcz. Niemniej – według prawa wystarczyło. Czy Andrzej Wierzynek zasłużył na karę śmierci? Cóż, to dość trudne pytanie. I tak i nie. Formalnie tak. Dura lex sed lex. Przy czym kara śmierci była możliwa, ale nie była ani oczywista, ani jednoznaczna, ani konieczna, a biorąc pod uwagę, że kradzież nie nazbyt wielka – to raczej kara grzywny, utrata stanowiska i czci powinna być zasądzona. No ale Andrzej miał rywali, w Krakowie trwała walka o władzę i wpływy. Na gorącym uczynku złapali go jego przeciwnicy polityczni. Andrzej mógł liczyć na wywinięcie się od śmierci, on był stronnikiem Jagiełły, a król miał prawo łaski po ewentualnym wydaniu wyroku śmierci. Co więcej – Wierzynek bywał Jagielle potrzebny, mówiąc bez ogródek regularnie mu pożyczał kasę. To nie była sytuacja że „król mu wisiał majątek i królowi byłoby na rękę skazać go na śmierć”, to nie ta bajka. Po prostu regularnie pożyczał królowi na bieżąco stosunkowo niewielkie sumy. Za taką sumę jaką ukradł – śmierć była możliwa, ale raczej mało prawdopodobna, a nawet gdyby to król by go ułaskawił na 100%. Wierzynek nawet nie kombinował, przyznał się, bo wina była podobno oczywista, wybrał wersję bez kombinatoryki, bo spodziewał się mniejszej kary, może nawet ukręcenia sprawy przed jej zakończeniem, a nawet w razie skazania i otrzymania wyroku śmierci, to łaski od króla mógł być w zasadzie pewien. Problem jednak w tym, że skoro Wierzynka złapano na gorącym uczynku, z pieniędzmi w ręce, to osądzono go w trybie przyspieszonym. Prawo na to pozwalało. Dosłownie prosto z kradzieży pod sąd, który „przypadkiem” akurat był w gotowości, a potem z sali sądowej od razu na Rynek, według dokumentów nawet spowiedzi mu odmówiono, żeby nie marnować czasu. Konkret – lekko po południu ukradł kasę, a wieczorem już był ścięty, Król o wyroku się dowiedział jak chłop już na cmentarzu złoczyńców leżał. Wkurzył się, bardzo się wkurzył. Jakie były intencje króla – tego nie wiemy, Jagiełło pamiętników nie pisał. Należy jednak przyjąć, że z jednej strony – życia koledze zwrócić się nie dało, natomiast była szansa realnie poustawiać sobie sytuację w mieście wygodnie dla tronu. No bo nagle wiodącą pozycję w mieście osiągnęły stronnictwa murem z króle nie stojące. To był problem, zamiast użerać się z nimi latami, szukać porozumień król skorzystał z okazji i rozwiązał sprawę na pstryk. Owi oponenci Wierzynka, którzy stali za jego skazaniem zostali przez króla uwięzieni, oskarżeni i osądzeni (taki przywilej króla, że mógł oskarżać i wydawać werdykty) o mord sądowy. Kary śmierci nie dostali (w sumie dziwne, ale może Jagiełło nie chciał przeginać), ale generalnie magistrat przewietrzył się personalnie niczym obecnie po zwolnieniach grupowych Gibały. Musieli też rodzinie Wierzynka wypłacić potężne odszkodowania. Królowi bardzo wyczyściło to sprawy wewnętrzne miasta i państwa. Za jednym zamachem dużo pionków zniknęło z szachownicy (Wierzynek definitywnie, jego stronnictwo podupadło, a oponenci przeżyli ale pozycję stracili), a do tego pojawiło się trochę wakatów na które król mógł albo sam bezpośrednio, albo pośrednio poprzez jakieś sugestie i układy powsadzać ludzi sobie wygodnych. Koniec końców – cała sytuacja akurat królowi na rękę było i to bardzo i to król wyszedł ze sprawy najbardziej wygrany. No a syn skazanego (chyba też Mikołaj, u Wierzynków to w co drugim pokoleniu był Mikołaj, że niby tak „po dziadku”) w końcu wystąpił o zgodę na postawienie kościoła, czy też kaplicy na cmentarzu złoczyńców, uzasadniając, że skoro tam leży taki co w sumie ścięty być nie powinien, no ale ścięty został i zakopany też, to kościół jednak się godzi postawić. Zgodę dostał i z pieniędzy z tych odszkodowań postawił kaplicę cmentarną, czy tam kościół, który jako patronkę dostał świętą Gertrudę. Tak powstał kościół św.Gertrudy, dla mieszczan – „kościół złoczyńców” rzecz jasna. Kościół nie był budowlą imponującą pod żadnym względem. Gotycki, ale nie wyobrażajcie sobie że „gotyk to jak Mariacki”, podejrzewam, że niektórzy z Was to może i pokój mają większy od tego „gotyckiego św.Gertrudy”. Jakieś 7 do 8 metrów na 10 do 12 metrów długości maksymalnie. Ale murowany! To konkret, bo to z automatu windowało go wyżej niż budowle drewniane. W środku maksymalnie kilkadziesiąt osób mogło się zmieścić, a może i mniej, bo centralnym obiektem w kościele był – a jakżeby inaczej – grób Andrzeja Wierzynka. Kościół ten miał jednak wyjątkowego pecha na przestrzeni wieków. Istniał ciut ponad 200 lat. W 17tym wieku Szwedzi szli pod Kraków, kościoła zburzyć nie zburzyli, ale tylko i wyłącznie z tego powodu, że zanim zdążyli dojść i oblegać miasto to sami go wyburzyliśmy. Stefan Czarniecki, dokładnie ten sam co o nim w hymnie śpiewamy podjął trudną, ale co należy zaznaczyć bardzo mądrą i słuszną decyzję, aby spalić i zburzyć wszystko na przedpolach miasta, aby mieć lepsze pole do ostrzału i wróg nie miał się gdzie chować. Po potopie kościół odbudowano, nieco większy, w stylu barokowym ale… po kolejnych około 100 latach został ponownie zniszczony w czasie Konfederacji Barskiej. Odbudowano po raz kolejny, już trzeci, na zasadzie „a niech cmentarz ma coś pełniącego funkcję kaplicy”, ale już bez pompy, to między 1szym a 2gim rozbiorem było. W architekturze i sztuce zasadniczo panował klasycyzm, ale to nie była ważna inwestycja, po prostu wykorzystano co się ostało i skromnie w późnobarokowym stylu, żeby za dużo prac nie trzeba było. Kilka, czy kilkanaście lat później przyszedł 3ci rozbiór, Austriacy cmentarz zlikwidowali, kościół został sprzedany, ale „nowej funkcji” żadnej nie znalazł, po prostu popadł w ruinę i na początku 19go wieku został zburzony. W międzyczasie teren został włączony w granice Krakowa, ale choć cmentarza złoczyńców już nie było, to miejsce w mieście kojarzyło się jednoznacznie i w efekcie tkanka miejska oplotła go dookoła, ale jego samego nie wchłonęła. Pozostało „nic”. Potem stworzono Planty i one je wchłonęły – stąd po dziś dzień tam jest wspomniane już „nieco szerzej”. Rozpisałem się trochę, pora kończyć… O ulicy miało być, to jeszcze słówko co tam więcej. Tak metr po metrze to historii tej ulicy przyznam się, że nie znam, a konsekwentnie trzymam się zasady pisania kaczych opowieści tylko z głowy, zatem dwa detale jeszcze tylko dodam, bo więcej nic nie wiem. Kino było. Pamiętacie Kino Wanda? W momencie powstania to było najznamienitsze kino w Krakowie. Jedno z pierwszych w których dało się wyświetlać filmy z dźwiękiem, a nie tylko nieme. Miałem przyjemność chadzać tam jako widz, współczesna młodzież tego zaszczytu już nie doświadczy. Dziś w miejscu legendarnego kina działa sklep spożywczy. Norwida aż się prosi zacytować – ideał sięgnął bruku! Ostatni element na dziś - na drugim końcu ulicy, tym przy Wawelu jest Hotel Royal. Piękna budowla, a będąc precyzyjnym to zlepek kilku budowli, trzech, albo i czterech nawet. Genialna lokalizacja, jedna z najlepszych w Krakowie – Wawel za oknami, Rynek rzut beretem, Grodzka, Planty, do łatwo dojechać zewsząd i wszędzie, tramwaj zaraz obok. Styl – secesja, czyli takie „efektowne, ładne dla oka”. Lata świetności hotelu to 20lecie międzywojenne, wtedy nie tylko należał do ekstraklasy hoteli w Polsce, ale zaliczał się też do znaczących obiektów swojej branży w Europie. W czasie 2 WŚ obiekt zajęty był przez wojska hitlerowskie na potrzeby hotelowe oficerów. Kraków był stolicą generalnego Gubernatorstwa, przez Kraków przejeżdżało lub do Krakowa przyjeżdżało w sprawach służbowych a także na urlopy wielu żołnierzy, bo miasto było ważnym węzłem komunikacyjnym i ośrodkiem różnych władz wojskowych, hotel duży, efektowny, a do tego pamiętajcie, że położony tuż obok Wawel był siedzibą gubernatora Franka – dla okupanta lokalizacja wręcz idealna. Co ciekawe wykorzystanie przez hitlerowców w tradycji ugruntowane zostało wcale nie w czasie 2WŚ, ale trochę po niej. Mój świętej pamięci dziadek mi to kiedyś wytłumaczył. Jest odcinek „Stawki większej niż życie”, którego akcja dzieje się w Krakowie i w tym odcinku Kloss jest podejrzewany o zdradę na rzecz Niemców, zostaje na niego wydany wyrok i partyzanci próbują go zlikwidować jako zdrajcę. Sporo tych scen, ten zamach i jakieś gonitwy dzieją się właśnie w okolicy Grodzkiej, Kanoniczej i po tej właśnie stronie miasta co jest ten koniec św.Gertrudy od Wawelu. Dziadek mi wytłumaczył, że jak kręcono serial, to oczywistym skojarzeniem dla wszystkich było, że różni hitlerowcy oficerowie kręcili się najbardziej właśnie w tej części miasta i dlatego tam właśnie zlokalizowano akcję odcinka. Co ciekawe – gdy po wojnie przyszedł komunizm, to ponieważ hitlerowcy o hotel dbali i pozostawili go w relatywnie dobrym stanie, sowieci przejęli go i znaleźli mu dokładnie takie samo zastosowanie. Potem PRL również kontynuował „zastosowanie do celów wojskowych”, pamiętam że mój (także już świętej pamięci) tata odruchowo nazywał ten hotel zawsze „kasynem oficerskim”, „hotelem oficerskim” albo „hotelem garnizonowym”. Klasyczna funkcja hotelowa, takie „udostępnienie obiektu dla każdego” to chyba dopiero w latach 80tych albo i 90tych nastąpiło. No i cóż, tyle na dziś. Miejsce ciekawe. Pechowe pod wieloma względami, owszem, jedynym nobilitującym momentem była działalność kina chyba i ten krótki okres świetności hotelu przed wojną, a poza tym to raczej nie cieszyło się dobrą sławą i nie pełniło nobilitujących funkcji, ale że ciekawe i znaczące w historii miasta – zdecydowanie tak. Ulica świętej Gertrudy, ironia losu, bo z całej historii tego miejsca nie ostało się nic – hotel znaczący w skali kontynentu zagrabiło wojsko, noooo… hotel do lat świetności wciąż może jeszcze powrócić, ale poza tym? Kino? Przegrało ze zwykłym sklepem spożywczym i tak zakończyło swój żywot, cmentarz – z założenia miał być tym „niegodnym” i już go nie ma. Rzekę nieopodal zasypano, mury miejskie wyburzono, owszem, kawałek ich się w Krakowie ostał, ale o ironio dokładnie po przeciwnej stronie miasta, a kościół – ten to aż 3 razy się rozpadał, aż w końcu zaniechano odbudowy i miejsce po nim po prostu fragmentem Plant zostało. Aha, nie do końca, przepraszam, jedna rzecz się ostała – ołtarz z tego kościoła, tam był taki drewniany, szafowy, można by powiedzieć, że taki „na zasadzie jak w Mariackim”, tyle że oczywiście 3 półki jakości artystycznej niżej (albo i więcej niż 3) – on jeden się ostał. Ale oczywiście nie tam. Obecnie znajduje się w kościele św.Mikołaja (a właśnie pamiętam że kolega @hank#159 wstawił foto Mikołajskiej i napisanie o niej mam w głowie i przyjdzie na to czas). Generalnie – tylko nazwa ulicy się ostała w tamtym miejscu, jedynie nazwa i nic więcej. Warto tę historię znać, jak kogoś oprowadzacie po Krakowie warto tam zajrzeć i tę historię opowiedzieć, bo bez niej - skąd byśmy wiedzieli dlaczego ulica świętej Gertrudy jest właśnie ulicą świętej Gerturudy? Nie wiedzielibyśmy. A warto, bo historia piękna, warta pamiętania, warta pochylenia się nad nią i warta poznania!

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-722.jpg[/img] Widok na pomnik wieszcza i jego odbicie w podeszczowej kałuży, 1932 r Fot. Adam Karaś. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-332.jpg[/img] Dom Turysty PTTK przy ul. Westerplatte, 1966 r. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-063.jpg[/img] Budynek Akademii Górniczej na zdjęciu z 1929 roku. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-097.jpg[/img] Zamek Królewski na Wawelu [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-804.jpg[/img] Złota i okolica [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-699.jpg[/img] Pomorze Zachodnie, Międzyodrze [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-096.jpg[/img] Bieszczady, Tarnica [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-116.jpg[/img] Dolina Kościeliska [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1793963533-735.jpg[/img] EU160-078 IC Nida Kraków Główny - Białystok - Giżycko za Kolej damskim okiem

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045149-385.jpg[/img] Rabka, lata 30-te XX wieku [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045150-325.jpg[/img] Kościół w Trzęsaczu, 1885 rok [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045150-844.jpg[/img] Willa Decjusza 1880 rok , autor I. Krieger [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045150-854.jpg[/img] Kraków [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045150-883.jpg[/img] Pieniny [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045150-183.jpg[/img] Tatry [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045150-113.jpg[/img] Łódzkie [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045150-902.jpg[/img] Wieczór pod Tatrami [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794045150-301.jpg[/img] EU07-114 jako luzak w planie 445724 do Łaz, przemierza szlak Sosnowiec Dandówka - autor P/Kaczorowski

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-902.jpg[/img] Ulica Dietla, rok 1907 [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-613.jpg[/img] Ulica Szeroka, 1908 rok [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-041.jpg[/img] Budowa zapory w Rożnowie, 1939 rok [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-151.jpg[/img] Zamek w Niemodlinie [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-432.jpg[/img] Bieszczady [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-607.jpg[/img] Giewont [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-848.jpg[/img] Beskid Wyspowy [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-689.jpg[/img] Pieniny [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794136209-170.jpg[/img] 798+659 jako osobówka relacji Bydgoszcz Gł. - Gdynia Główna Osobowa. Autor: Krystian Jacobson

[img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-226.jpg[/img] Otwarcie pierwszej linii tramwajowej na Zwierzyniec styczeń 1917 rok [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-969.jpg[/img] Muzycy uliczni u zbiegu ulic: Radziwiłłowskiej i Ludwika Zamenhofa na zdjęciu z 1933 roku. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-090.jpg[/img] Budynek Polskiej Akademii Umiejętności przy ulicy Sławkowskiej na zdjęciu z 1928 roku. [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-576.jpg[/img] Kamienica Pod Złotą Głową, czyli Rynek Główny numer 13 [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-642.jpg[/img] Mglisty poranek w górach [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-880.jpg[/img] Giewont [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-221.jpg[/img] Tatry widziane z Baraniej Góry [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-387.jpg[/img] Jesień pod Tatrami ... [img]https://cracovia.krakow.pl/uploads/media/2026-11/1794222181-091.jpg[/img] ET22-117 z pociągiem pospiesznym "Roztocze" rel. Wrocław Główny - Przemyśl Główny , autor A. Migoń